SİBER ZORBALIĞA KARŞI DAYANIKLILIK VE EMPATİ ODAKLI YAKLAŞIM ÇALIŞTAYI
Dijitalleşmenin hız kazandığı, gençlerin bilgi üretim ve paylaşım süreçlerinde aktif rol üstlendiği bir çağda siber zorbalık yalnızca bireysel bir sorun değil; sosyal, psikolojik ve kültürel boyutları olan çok katmanlı bir mesele hâline gelmiştir. Bu bağlamda Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ev sahipliğinde; Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca, Daire Başkanı Feyza Gizligider’in koordinasyonunda; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Batman Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi iş birliğiyle 9–11 Şubat tarihlerinde Ankara’da düzenlenen “Siber Zorbalığa Karşı Dayanıklılık ve Empati Odaklı Yaklaşım Çalıştayı”, hem akademik hem kurumsal hem de gençlik temelli katılımıyla dikkat çeken kapsamlı bir organizasyon olmuştur.
Çalıştayın açış konuşmasını yapan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, dijital çağın sunduğu fırsatların yanında yeni risk alanlarını da beraberinde getirdiğine işaret etmiştir. İnternet teknolojilerindeki hızlı gelişimin iletişim biçimlerini dönüştürdüğünü belirten Daniş, özellikle pandemi döneminde yaygınlaşan çevrim içi eğitim uygulamalarının gençlere önemli imkânlar sunduğunu; ancak bu süreçte siber zorbalığın daha görünmez ve yaygın bir hâl aldığını, “Bu sorunu yalnızca bireysel bir davranış problemi olarak değil, çok boyutlu bir psiko-sosyal mesele olarak ele almak zorundayız” sözleriyle ortak bilinç ve iş birliğinin önemini öne çıkarmıştır.
RTÜK’ün dijital alanı yalnızca düzenlenen bir mecra olarak değil; insan odaklı, güvenli, etik ve kapsayıcı bir iletişim ortamı olarak gördüğünü aktaran Daniş, gençlerin korunması kadar güçlendirilmesinin de temel sorumluluklar arasında yer aldığını ifade etmiştir. Gençlerin dijital dünyanın aktif paydaşları olduğunu, yürütülen çalışmalarla gençlerin daha bilinçli, empatik, özgüvenli ve sorumlu bireyler olarak dijital dünyada var olmalarının hedeflendiğini dile getirmiştir.
Çalıştay, Türkiye Ulusal Ajansı tarafından 12 ay süreyle desteklenen Erasmus+ KA154 Gençlik Katılımı Programı kapsamında yürütülen projenin son aşamasını oluşturmuştur. Proje; RTÜK koordinatörlüğünde Batman Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi ortaklığıyla üç aşamada hayata geçirilmiştir. Mayıs 2025’te Batman’da, Ekim 2025’te Konya’da ve Şubat 2026’da Ankara’da gerçekleştirilen programlarda toplam 30 yaş altı 90 genç ile 30 yaş üstü 20 yetişkin katılım sağlamıştır. Atölye çalışmaları, seminerler, drama uygulamaları ve grup çalışmaları aracılığıyla siber zorbalık ve empati konusu çok boyutlu şekilde ele alınmıştır. Projeyle gençlerin dijital vatandaşlık bilinci kazanmalarını ve empati temelli iletişim becerilerini geliştirmelerini amaçlanmıştır.
Çalıştayın en önemli çıktılarından biri iki rehber dokümanın hazırlanması olmuştur. “Zorbalık Haberlerinde Çocuğun Yararının Korunması Rehberi” ile çocukların yer aldığı haberlerde gizlilik, mahremiyet ve çocuğun üstün yararı ilkelerinin nasıl korunması gerektiği ortaya konulmuştur. Medya kuruluşlarına yönelik hazırlanan bu rehberin yayın politikalarına entegre edilmesinin çocukların korunması açısından büyük önem taşıdığı vurgulanmıştır. İkinci rehber olan “Zorbalık Davranışlarını Tanıma Ebeveyn Rehberi” ise uluslararası literatürde “Red Flag” olarak tanımlanan alarm verici davranışlara dikkat çekerek ebeveynlerin riskleri erken fark etmelerini ve bilinçli müdahalede bulunmalarını amaçlamaktadır. Kamuoyuyla paylaşılan rehberler ve sonuç bildirgesi sağlıklı bir dijital geleceğin ancak etik değerler ve karşılıklı anlayış üzerine inşa edilebileceğini göstermiştir.
Kapanış programında konuşan Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin konuşmasında siber zorbalığın yalnızca teknik değil, değerler temelli bir mesele olduğunu açıklayarak şu değerlendirmede bulunmuştur: “Siber zorbalıkla mücadele, haysiyet, mahremiyet, saygı ve sınır bilinci temelli bir değerler mücadelesidir.”
Bakan Tekin, medya okuryazarlığı çalışmalarının müfredata entegre edildiğini ve RTÜK ile yürütülen iş birliğinin bu noktada önemli bir katkı sunduğunu, ayrıca “akran zorbalığı” yerine “akran nezaketi” kavramının teşvik edilmesi gerektiğini kaydetmiştir.
Aynı kapanış programında söz alan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakan Yardımcısı Adil Çalışkan konuşmasında dijital dünyanın gençler için yeni bir yaşam alanı oluşturduğunu dile getirerek şunları söylemiştir: “Gençlerimiz bugün ekranlarda, oyunlarda, uygulamalarda ve sosyal medya platformlarında da varlık göstermektedir." Çalışkan, siber zorbalık, dijital şiddet ve mahremiyet ihlallerine karşı dayanıklılığın artırılmasının önemine dikkat çekerek, çocuklar için daha güvenli bir dijital dünya inşa etme hedefinin altını çizmiştir.
Çalıştay kapsamında gençlerin karar süreçlerine doğrudan katılımını sağlayacak mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmış, bu doğrultuda “Gençlik Medya Kurulu” oluşturulmasına yönelik çalışmaların sürdüğü ifade edilmiştir. Gençlerin yalnızca korunması gereken bireyler değil, dijital dünyanın şekillenmesinde aktif rol alan paydaşlar olduğu anlayışı çalıştayın temel yaklaşımını oluşturmuştur.
Programa; RTÜK Üyeleri Hasan Davulcu, Orhan Özdemir, İlhan Taşcı ve Fatma Çeliker; RTÜK Başkan Yardımcısı Dr. Feyzullah Tecirli; RTÜK Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Feyza Gizligider; Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Fidan; Batman Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Abdullah Manap ile kamu kurumlarının temsilcileri, akademisyenler ve genç katılımcılar iştirak etmiştir.
Programın sonunda çalıştay sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşılmış; kurumsal iş birliğinin güçlendirilmesi, empati temelli yaklaşımların yaygınlaştırılması ve gençlerin karar süreçlerine aktif katılımının artırılması temel hedefler arasında yer almıştır. Bu yönüyle çalıştay, siber zorbalıkla mücadelede teknik önlemlerin ötesine geçerek kültürel ve değer temelli bir dönüşüm perspektifi sunan önemli bir adım olarak değerlendirilmiştir.


