Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının himayelerinde, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ile İstanbul Aile Vakfı iş birliğinde düzenlenen Dijital Anafor Ekran Bağımlılığı Zirvesi İstanbul’da başladı. Dijital teknolojilerin birey, aile ve toplum üzerindeki etkilerinin ele alındığı zirvenin açılış programı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın teşrifleriyle gerçekleşti.

Dijital Anafor Ekran Bağımlılığı Zirvesi'nin açılış programına Bakan Göktaş’ın yanı sıra İstanbul Valisi Davut Gül ve eşi Gülden Gül, milletvekilleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakan Yardımcısı Sevim Sayım Madak, RTÜK Başkanı Mehmet Daniş ve eşi Rümeysa Daniş, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Genel Müdürü Mehmet Zahid Sobacı, İstanbul Aile Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Üner Karabıyık ve eşi Ayşe Karabıyık, RTÜK Başkan Vekili Dr. Deniz Güçer, RTÜK Başkan Yardımcısı Dr. Deniz Güler ile Türk Telekom Genel Müdür Yardımcısı Dr. Feyzullah Tecirli katıldı.

Program açış konuşmalarıyla başladı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, ekran bağımlılığıyla mücadelede ailelerin bilinçlendirilmesi ve koruyucu politikaların geliştirilmesinin büyük önem taşıdığını belirterek şunları söyledi:“Bugün çok önemli bir mesele için bir aradayız. Konumuz hayatımızı kuşatan ekranlar. Esasında ailelerimizin huzurunu, gençlerimizin hakikatle kurduğu bağı, toplumun değer dünyasını ve insanlığın geleceğini konuşmak için buluştuk. Ekran bağımlılığından dijital ayak izine, mahremiyetten güvenli internet kullanımına kadar birçok önemli başlığı uzmanlarımızla birlikte değerlendireceğiz. Çocuk hakları, aile içi iletişim, dijital riskler, fırsatlar ve çözüm yolları üzerine kapsamlı istişarelerde bulunacağız.

Dijital dünyanın etkilerini konuşurken teknolojinin sadece bireysel hayatlarımızı değil, küresel vicdanı da nasıl şekillendirdiğini konuşacağız. Özellikle Gazze’de yaşanan insanlık dramı ve sivillerin maruz kaldığı ağır hak ihlalleri karşısında dijital mecraların rolünü de ele alacağız.

Algoritmalar kendi hakikatini üretiyor, evlatlarımızın düşünce dünyasını tehdit ediyor. Artık şu soruyu daha açık ve net bir şekilde sormak zorundayız: Çocuklarımız mı dijital dünyayı kullanıyor? Yoksa onların dikkatini, zamanını ve duygularını dijital dünya mı yönetiyor? Dijital anafor dediğimiz şey tam da burada başlıyor.

Medyanın dönüştürücü gücünü dikkate alarak olumlu örneklerin çoğalması için çalışıyoruz. RTÜK ile birlikte hayata geçirdiğimiz ve bugün ödüllerini takdim edeceğimiz Aile ve Çocuk Dostu Yapımlar Teşvik Ödülleri bu alandaki iyi örnekleri görünür kılan önemli bir adım. Bu vesileyle aileyi ve çocuğu önceleyen yayıncılık anlayışına katkı sunan RTÜK’e, yapımcılarımıza ve tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyorum.”

RTÜK Başkanı Mehmet Daniş konuşmasında dijital teknolojilerin bireylerin günlük yaşamındaki etkilerine dikkat çekerek şunları söyledi: “2000’li yılların başından itibaren cebimize giren akıllı telefonlar, adeta güçlü bir anafor gibi hayatımızdaki birçok nesneyi içine çekti. Dün masalarımızı ve raflarımızı dolduran araçlar bugün tek bir ekranda toplandı. Bugün görüyoruz ki bu anafor; zamanımızı, dikkatimizi, toplumsal ilişkilerimizi ve hatta hakikat algımızı da içine çekmeye başladı. RTÜK olarak gerçekleştirdiğimiz Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması'nda 26 ilde, 15-21 yaş arasındaki 7 bin 511 gencimizle görüştük. Araştırma sonuçlarına göre sosyal medya günlük ortalama 3,5 saat ile ilk sırada yer alıyor. Dijital platformlar yaklaşık 1 saatlik kullanım süresiyle ikinci sırada bulunurken, her 10 gencimizden 6’sının dijital platform üyeliği bulunuyor. Televizyon ise günlük 40 dakika ile üçüncü sırada yer alıyor. Gençlerin yüzde 90’ının sosyal medya hesabı bulunuyor ve yaklaşık yüzde 25’inin bütün bilgileri kamuya açık. Aynı zamanda her 100 gencimizden 37’sinin ekran bağımlılığı yüksek seviyede.

Buradan gençlerimize seslenmek istiyorum: Ekranınıza düşen her içeriğin, trend başlıklar arasında size sunulan bir Truva Atı olup olmadığını sorgulayın. Çünkü dikkat, dijital çağın en değerli para birimidir. Bugün dikkatinizi yönetenler, yarın tercihlerinizi yönlendirmek isteyecektir.Her ekran bir yayın merkezi, her algoritma bir editör, her öneri sistemi bir yayın politikasıdır. Geçmişte yayıncılığın temel aktörleri konvansiyonel medya kuruluşlarıydı. Bugün ise medya ekosistemi, yapay zekâ destekli sentetik medyaya doğru bir dönüşüm yaşıyor. Bu dönüşüm sürecinde mesajımız çok net. RTÜK, çocukların, gençlerin ve ailenin yanında durur. Düzenleyici müdahale hem görevimiz hem de hakkımızdır. Aile ve Çocuk Dostu Yapım ve Dizi Teşvik Ödülleri ile medya sektörüne açık bir mesaj veriyoruz: İyi içerik desteklenir ve ödüllendirilir. Yakında hizmete alacağımız dünyada ilk ve tek yapay zekâ tabanlı Veri İnceleme ve Analiz Sistemi (VİA+) ile ülkemize dünyanın ilk otonom medya kalkanını kazandıracağız. Bu sistem, 6 uydu ve 800’den fazla kanalı eş zamanlı takip ederek günlük 300 milyonun üzerinde görüntü karesini ekranlara düştüğü ilk andan itibaren inceleyecek, analiz edecek ve raporlayarak ilgili kurum ve kuruluşları harekete geçirecek. Dijital kuyulara atılan Yusufların gömleğinin ardındaki hakikati, Platon’un mağarasındaki aydınlanmayı yaşayarak görünür kılmak; yedi veren başağın temsil ettiği hikmeti ve bereketi yeniden görünür hale getirmek hepimizin asli görevidir. Güçlü bir gelecek; teknolojiyi kullanan ama ona teslim olmayan, ekranlara bakan ama gerçeği unutmayan, bilgiye ulaşan ama hikmeti de arayan nesillerle inşa edilecektir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Aile ve Nüfus On Yılı vizyonu doğrultusunda Türkiye Yüzyılı’nda emin adımlarla ilerliyoruz. Bu anlamlı zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımıza, iş birliği için İstanbul Aile Vakfımıza ve katkı sunan tüm kurum ve kuruluşlara teşekkür ediyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum.”

İstanbul Aile Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Üner Karabıyık ise konuşmasında şunları söyledi: “Kıymetli misafirler, bugün burada dijital çağın sunduğu imkânlarla beraberinde getirdiği riskler arasındaki dengeyi konuşmak için bir aradayız. Çünkü artık konuştuğumuz şey yalnızca ekran kullanımı değil. Ekranlar üzerinden hayatımıza giren içerikler, tercihlerimizi etkileyen algoritmalar ve dijital akışın insan, aile ve toplum üzerindeki etkileri. İşte bu nedenle zirvemizin adı son derece anlamlı. Anafor, insanı fark ettirmeden kendi merkezinden uzaklaştıran bir güçtür. Meselemiz anafora teslim olmamak, istikametimizi korumak ve onun etkisini azaltabilmektir.

Bunu teknolojiyi reddederek değil, çocuklarımızı, gençlerimizi ve ailelerimizi hayata daha güçlü bağlayarak başarabiliriz. Çünkü en çok dinlememiz gerekenler gençlerdir.”

Açış programının ardından Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliğinde, Kültür ve Turizm Bakanlığının destekleriyle gerçekleştirilen Aile ve Çocuk Dostu Yapım ve Dizi Teşvik Ödülleri’nin kazananları da gerçekleştirilen törenle ödüllerine kavuştu. Kazananlar ödüllerini Bakan Göktaş, Vali Gül,  RTÜK Başkanı Daniş ve İstanbul Aile Vakfı Başkanı Karabıyık’ dan aldılar. Program, hediye takdimi ve aile fotoğrafı çekiminin ardından sona erdi.

Zirve, gün boyu sürecek oturumlarla devam edecek. İlk gün programında ekran bağımlılığı, dijitalleşmenin aile yapısı üzerindeki etkileri, çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı riskler ve davranışsal bağımlılıklar alanında uzman isimler tarafından ele alınacak.

Program kapsamında gerçekleştirilecek “Gazze ve Medya” oturumunda medya kuruluşlarının çatışma bölgelerindeki yayıncılık sorumluluğu, dezenformasyonla mücadele ve Gazze’de yaşanan insani krizin medya yansımaları değerlendirilecek.

Günün devamındaki oturumlarda yapay zekâ temelli algoritmaların çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri, dijital platformların bireysel davranışlara yön veren yapısı ve ekran kullanım alışkanlıkları ele alınacak.

Uzmanlar tarafından gerçekleştirilecek panellerde dijital mahremiyet, sosyal medya kullanımı, medya okuryazarlığı ve güvenli internet kullanımı gibi başlıklar değerlendirilecek. Katılımcılar, dijital risklere karşı alınabilecek önlemler konusunda görüşlerini paylaşacak.

Zirve İkinci Gün Oturumlarıyla Sürecek

Zirvenin ikinci gününde aile dostu içeriklerin teşvik edilmesi, dijital çağda aile iletişiminin güçlendirilmesi ve ekran bağımsızlığı konusunda geliştirilebilecek politika önerileri ele alınacak.