İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 08.06.2017 tarih ve 680 sayılı yazısına konu BAYRAM FM çağrı işaretiyle yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 17.05.2017 tarihinde saat 12:52’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile ses kayıtlarının incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 08.06.2017 tarihinde saat 12:52’de yayınlanan reklam kuşağında, tok tuttuğu ve zayıflattığı iddia edilen “TOK KAL” adlı ürünün tanıtım ve pazarlamasının yapıldığı, program esnasında “(…)Evet, mübarek ramazan ayı geliyor kıymetli kardeşler. Tabi bu seneler Ramazan ayı biliyorsunuz yaz mevsimine denk geliyor. Tabi ki yaz mevsiminde de kıymetli kardeşlerim, oruç biraz zahmetli oluyor. (…) Ama sevgili kardeşler, bakın bir kolaylık varsa, bu kolaylıktan bizler istifade edeceğiz.(…) Kardeşlerimiz aylarca uğraşmışlar, bir formül geliştirmişler. (…) sebze çeşitlerinden, sebzelerin özünü alarak bir çorba üretmişler. TOK KAL adını verdikleri bir çorba üretmişler. Kıymetli kardeşlerim, bunu bir bardak sıcak suya ekleyip, karıştırıp içiyorsun, o gün Allah’ın izniyle açlık hissi olmuyor sende… yani ramazanda sahura kalktığımızda mutlaka ve mutlaka bakın, bu TOKKAL formülünü tedarik edelim radyomuzdan , sahura kalktığınızda sahurunuzu normal yapın yemeğiniz yiyin. Yemeğinizi yedikten sonra dur kardeşim, ben şu TOK KAL çorbamı içeyim, ondan sonra namazımı kılıp yatayım. Bir bardak sıcak suya TOK KAL’ı dökün karıştırın ve afiyetle için. O gün Allah’ın izniyle başınız ağrımadan, halsiz düşmeden, bitap düşmeden kıymetli kardeşler rahat bir şekilde ramazan orucunuzu tutun… Niçin bundan istifade etmeyelim? Niçin bundan yararlanmayalım? (…) Yani inanın TOK KAL formülünü kendim bizzat denedim Allah’ın izniyle bizzat kendim denedim. Kahvaltı yapmadığım halde öğlen denedim. Bunu denemek için. Akşama kadar sevgili kardeşlerim açlık hissi gelmedi bana… Tamamen doğal, içinde katkı maddesi yok, sebzelerin özünden bunu almışlar yapmışlar… İnşallah bu TOK KAL çorbamızı biz günlük kullanacağız Allah’ın izniyle elimiz ayağımız titremeden, yorgun bitap düşmeden, halsizleşmeden, başımız ağrımadan, huzurlu bir şekilde ramazan orucu tutmanın tadına lezzetine varacağız kıymetli kardeşlerim… Bugün mutlaka tedarik edin bunu, 0212 936 04 04’ü arayın, 0212……… arayın ve bunu tedarik edin 0212…….. arayın kıymetli kardeşler ve bunu isteyin… Kıymetli kardeşlerim ben bunu içtim, inanın bütün samimiyetimle söylüyorum ciddi manada beni etkiledi. Akşama kadar aklıma yemekle alakalı hiçbir şey gelmedi hatta ve hatta akşam sofraya oturduğumda efendim, yani çocuklarla adet yerini bulsun diye oturdum. Kesinlikle ve kesinlikle aklıma yemek, içmek ve sair bir şey gelmedi.(…) günde 1 TL’ye TOK KAL! Evet günde 1 TL’ye TOK KAL! İçerisinde 30 adet var. 30 poşet var. Ne kadar ? 30 TL. 10 lirada bunun kargo ücreti var 40 TL. kıymetli kardeşlerim. Evet bu muhteşem TOK KAL formülü 40 TL. Hemen telefon numaramızı hatırlatıyorum 0212….. (…) mis gibi kokan sebze çorbası her gün bir bardak iç, dengeni koru, biraz da dikkat et, ramazandan sonra bile kilolarından kurtulmana vesile olur. Ben buna canı gönülden inanıyorum (…)” şeklinde ifadelerle, söz konusu ürünün tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.

Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.

Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

İhale konu yayında, söz konusu ürünün özellikle zayıflattığı iddiasıyla, sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Bu itibarla;

1) 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlali nedeniyle;

6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca,

a) İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurulmak suretiyle, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %5 oranında idari para cezası uygulanmasına,

Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Nisan 2017 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, radyo kuruluşları için idari para cezasının 1.000 (bin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2017 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 1.486 (bindörtyüzseksenaltı) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konuPROGRAM YAYINININ TAKDİREN 5 (BEŞ) KEZ DURDURULMASINA,

c) İdari tedbir uygulaması sonucu yayını durdurulan programın yerine, aynı yayın kuşağında ve ticari iletişim yayını içermeksizin, Üst Kurulca temin edilen kamuya yararlı nitelikteki programların yayınlanmasına,

d) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir… Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

2) Ayrıca, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,

3) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,

4) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.