İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 30.01.2017 tarih ve 228 sayılı yazısına konu, ANADOLU DERNEK TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 24.12.2016 tarihinde, saat 09:27’de yayınladığı reklam yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 24.12.2016 tarihinde, saat 09:27’de yayınlanan "Çörek Otu Yağlı Devam Kremi" isimli ürün ile yayında hediye olarak verildiği ifade edilen "Ardıç Yağlı Devam Kremi" ve "Çınar Yaprağı Yağlı Devam Kremi" adlı ürünlerin ticari iletişim yayınında; “…Baş ağrısı, migren ağrısı, sinüzit ağrısı, kas ağrısı, adele ağrısı, iltihaplı romatizmal ağrılar, bel fıtığı ağrısı. Nerenizde ağrınız, sızınız, sancınız varsa mesela başınızda ağrınız mı var böyle bu şekilde 5 dakika masaj yaparak uygulayacaksınız ve o bölgeyi ısıtacak, ısınmayla beraber ağrılarınızdan, sızılarınızdan, sancılarınızdan kurtulacaksınız. Normal şartlarda bizler burada ne yapıyorduk, ne diyorduk. Sizler çörek otlu yağını alıyordunuz, bizler ardıç yağlıyı biz size ücretsiz olarak veriyorduk... Hattımızı düşürmeyi başaran ilk 500 kişiye 4 kutu Çınar Yaprağı Yağlı Devam Krem bedava, bir de Termal Kemer bedava. Kargo, KDV'de almıyoruz. 0212 945 66 66 numaralı hattımızı düşürmeyi başarabilirseniz...Benim bi tane amcam evinden çıkamıyor ya, odasını değiştiremeyen amcalarım var şu an. Yatağından kalkamayan amcalarımız, abilerimiz, ablalarımız var. Alsınlar bel fıtığından dolayı uyuyamayan, sabaha kadar ağlayan insanlar var... Bizim burda yaptığımız bir hizmet... Memnun kalmazsanız iade edeceğiz. Son 77 kişi kalmış. 77 kişinin içine girebilirseniz Termal Sauna Kemer ücretsiz... 165 liralık kampanyayı biz ise 69 liraya veriyoruz... Hattımızı düşürmeyi başaran son 11 kişi kalmış. Eğer 11 kişinin içine girebilirseniz Termal Sauna Kemer ücretsiz olarak kapınıza kadar gelecek..." şeklinde ifadelerle, ürünün baş ağrısı, migren ağrısı, sinüzit ağrısı, kas ağrısı, adele ağrısı, iltihaplı romatizmal ağrılar, bel fıtığı ağrısı gibi birçok rahatsızlıklara iyi geldiği vurgulanarak, izleyicilerin tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış ürünleri kullanmaya teşvik edildiği görülmüştür.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin Sağlık Bakanlığınca sağlık beyanı olarak kabul edildiği belirtilmiş ayrıca, endikasyon belirtilen ürünler için Bakanlıkça ruhsat düzenlenmesi gerekliliği hatırlatılarak, ruhsatlı ürünlerin de münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılması zorunluluğuna değinilmiştir. Diğer yandan söz konusu ürünlerin televizyon aracılığı ile endikasyon belirtilerek ürün satışı veya pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.
Söz konusu yayında; tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapılmasının izleyicilerin tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, dolayısıyla mezkur yayının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicilerin sağlığına ve çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, kuruluş tarafından programın başında ve sonunda tele-alışveriş kapak ve logosu kullanılması gerekirken tanıtıcı reklam kapak ve logosunun kullanıldığı, 6112 sayılı Kanun ve Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte "tanıtıcı reklam" şeklinde bir ticari iletişim türünün ve buna ilişkin kapak ve logo kullanımının yer almadığı, bu nedenle söz konusu Yönetmelik'in 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine uygun şekilde kapak ve logo kullanımı yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bu nedenlerle mezkur yayında; 6112 sayılı Kanun'un 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendi ile 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.
1-) 6112 sayılı Kanun'un,
a-) 9’uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan "Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek",
b-) 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Televizyon ve radyo yayın hizmetlerinde reklamlar ile tele-alışveriş, sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde düzenlenir." hükümlerinin ihlali nedeniyle,
Kuruluşun, Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcıları uyarılır…” hükmü uyarınca UYARILMASINA, ayrıca uyarının kuruluşa tebliğinden sonra ihlalin tekrarı hâlinde idari para cezası uygulanacağının bildirilmesine,
2-) Ayrıca dosyanın; 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 2/1/2014-6514/32 maddesi ile değişik 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,
3-) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
4-) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.
