İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 07.08.2013 tarihli ve 2250 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;

“Star TV logolu Yayın Kuruluşu'nda Pazar akşamları saat 22:00'de moderatörlüğünü Hande Katipoğlu ve Melike Emiroğlu'nun yaptıkları "Yap Bakalım" adlı bir yarışma programı yayınlanmaktadır. Yarışma, moderatörlerin "İnsanlar para için pek çok şey yapabilirler." ve "Beşbin lira için siz neler yapardınız?" şeklindeki ifadeleriyle başlamaktadır. Program ekibi, seçtikleri bir yarışmacıya nasıl yarışacağı konusunda bilgi vermekte ardından üzerine bir kamera yerleştirerek bir mekana yönlendirmektedirler. Bu mekan yarışmacıdan yarışmacıya değişmekte bazen bir spor salonu, market ya da mağaza olabilmektedir. Programın moderatörleri Hande ve Melike, uygun gördükleri birini yanlarına çağırmakta, yarışmayı kabul ederlerse yarışma kurallarını anlatmaktadırlar. Yarışmacıya takacakları bir kulaklık aracılığıyla etraftakilere belli etmeden verdikleri talimatları yerine getirip getiremeyeceği sorulmakta, eğer kabul ederse yerine getirdiği her talimat için kademeli olarak yüz liradan başlayıp, beşbin liraya varan para ödülü kazanacağı söylenmektedir.

Yarışmacı, aldığı talimatlarla girdiği mekanda bulunan moderatörlerin yönlendirdiği kişilere gidip sorular sormakta, anlamsız cümleler sarf etmekte, çevredekilere karşı garip tavırlar sergilemekte ve etraftakileri şaşırtmaktadır. Durumdan haberi olmayan ve yabancı biri tarafından bu şekilde taciz edilen insanlar yaşadıkları karşısında rahatsız olmakta kimi zaman da sinirlenmektedirler.

Yaklaşık dört haftadır yayınlanmakta olan söz konusu programda, reyting artırma kaygısı ile verilen talimatların dozunun giderek artırıldığı görülmektedir. Bu talimatlar, yarışmacıyı küçük düşürücü, aşağılayıcı, insan onurunu ve şerefini hiçe sayan, temel insani değerlerle çelişen bir hal almıştır. Programa katılan yarışmacılar ise genellikle para kazanma hırsı ile kendisinin düştüğü durumu umursamaksızın, aldığı talimatları eksiksiz yerine getirmeye devam etmektedir.

Söz konusu programın 28.07.2013 tarihinde yayınlanan bölümünde saat 22:30'da yarışmacılardan biri Burçin adlı 19 yaşındaki genç bir kız olmuştur. Genç kız, 5 bin lira kazanabilmek için program ekibinden alacağı talimatları uygulamayı kabul etmiştir. Yarışma bir takı dükkanında gerçekleşmiştir. Önce tanımadığı bir erkeğin yanına giderek daha önceden tanışıyorlarmış gibi "Beni hatırlamadın mı?" diye sormuştur. Ardından "Hani sen bana kolye alacaktın, el ele tutuşmuştuk, lades tutuşmuştuk" gibi aldığı talimatları da yanlış anlaması sonucu saçma cümleler kurmuştur. Yarışmacının bu şekilde taciz ettiği erkek ise tanımadığını ifade ettiği yarışmacıya ağır tepki vermiş ancak söyledikleri biplenerek ekrandan duyulması engellenmiştir. Yarışmacı genç kız daha da ileri giderek sataşmayı sürdürmüş, bunun üzerine erkek "adımı biliyor musun sen adım ne benim" diye sormuş, genç kız "Hasan değil mi senin adın" dediğinde erkek argo anlam taşıyanel hareketi yapmışve mekanı terk etmiştir. Her ne kadar bu hareket de buzlanarak kapatılmışsa da yarışmacının hakarete uğradığı bir gerçektir. Program moderatörleri bununla da yetinmeyip genç kızı çevredeki başka müşterilere yönlendirerek talimatlarını sürdürmüşlerdir. Diğer insanların da genç kızın sorularından ve söylemlerinden rahatsız olmaları sonucu genç kız, takı dükkanının sahibi tarafından kovulma aşamasına gelmiştir (Klip: Yap Bakalım). Sonunda verilen talimatları tam olarak yerine getiremediği belirtilen genç kıza yarışmadan elendiği belirtilmiştir.

Yukarıda anlatılanlardan da rahatça anlaşılacağı üzere beşbin lira kazanmak isteyen kız verilen talimatları, içine düştüğü durumu göz önüne almaksızın, eksiksiz yerine getirmeye çalışmıştır. Program moderatörlerinin talimatları ile karşılaştığı olumsuz tepki ve hakarete rağmen yarışmayı sürdürmüştür. Her ne kadar yarışmacı kendi isteği ile yarışmaya katılsa da maruz kaldığı hakaretler ve davranışlar, insan onuruna aykırı bulunmuştur.

Özetle; yarışmada genç kız ağır hakaretlere maruz kalmış, küçük düşürülmüş, maddi kazanç elde etme uğruna temel insani değerlerinden feragat etmiştir. Bu davranış biçiminin, parasal menfaatler için onur, gurur gibi en temel insani değerlerden vazgeçilmesinin doğallaştırılmasına neden olacağı düşünülmektedir. Oysa insanların onuru, kendi talepleriyle dahi vazgeçemeyecekleri insani bir değer olarak kabul edilmektedir.”

Şeklindeki değerlendirmelere yer verilmiş olduğu,

Star TV logolu Yayın Kuruluşu'nun; 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan"İnsan onuruna ... saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez. "hükmünü ve aynı fıkranın (f) bendinde belirtilen"..., genel ahlaka ... aykırı olamaz."hükmünü ihlal ettiği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği,

Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği, anlaşılmaktadır.

Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nınyazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca değerlendirilmesi neticesinde;

Yayına konu yarışmada yarışmacıların, insan onurunu ve şerefini hiçe sayan, temel insani değerlerle çelişen davranışlar içerisine girmeye teşvik edilmek suretiyle insan onurunun zedelendiği görülmekle, Söz konusu kuruluşa 17-19 Ekim 2011 tarihli yayını nedeniyle evvelce Üst Kurulun 15.12.2011 tarih ve 2011/68 sayılı toplantısında alınan 36 nolu kararıyla6112 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendini tekraren ihlali nedeniyle idari para cezasının uygulanmasının uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere; STAR TV logosuyla yayın yapan IŞIL TELEVİZYON YAYINCILIK A.Ş. unvanlı kuruluş hakkında; 6112 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendindeki; "İnsan onuruna ... saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükmünün ihlali nedeniyle,aynı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre;

1- İhlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Haziran 2013 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 39.606.552,83 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde bir oranı 396.065,00 TL (üçyüzdoksanaltıbinatmışbeş TürkLirası) İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

2- İdari para cezasının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Üst Kurulun T.C. Ziraat Bankası Bilkent Şubesi, Ankara TR 84000 100 1762 00 999999-5001 no’lu hesabına “6112 sayılı kanunun 32 nci maddesine göre ödenen para cezasıdır” şerhiyle ödenmesi gerektiği veya 6112 sayılı kanunun 32 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca en geç onbeş gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava açılabileceğinin, kanun yoluna başvurmadan önce peşin ödeme yapılması halinde, 5326 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca cezanın dörtte üçünün tahsil edileceğinin ve taksitlendirme talebinde bulunabileceğinin, peşin ödemenin kanun yoluna müracaat hakkını engellemeyeceğinin, belirtilen süre içerisinde ödenmeyen ve kesinleşen idari para cezasının 21/7/1953 tarihli ve 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairesine gönderileceğinin bildirilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.